{"id":8033,"date":"2025-07-03T08:08:53","date_gmt":"2025-07-03T06:08:53","guid":{"rendered":"https:\/\/zajczewski.pl\/pakoslaw\/?page_id=8033"},"modified":"2025-07-03T08:17:09","modified_gmt":"2025-07-03T06:17:09","slug":"solectwo-pomocno","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/zajczewski.pl\/pakoslaw\/index.php\/solectwo-pomocno\/","title":{"rendered":"So\u0142ectwo Pomocno"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Historia:<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwsza wiadomo\u015b\u0107 pisana o wsi Pomocno pochodzi z roku 1375. Osada ta nale\u017ca\u0142a do rycerza o imieniu Tomasz, wzmianka m\u00f3wi ,,Tomasz z Pomocna\u201d. Wcze\u015bniejsze informacje pisane podaj\u0105 istnienie Osieka i S\u00f3w (1290), Pakos\u0142awia i Chojna (1310). Nie znane s\u0105 najdawniejsze dzieje Pomocna, ,,Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski\u201d, podaje \u017ce ,,\u2026 Pomocno znane by\u0142o dopiero u schy\u0142ku XVIII wieku.\u201d Z zestawienia ludno\u015bci Ziemi Rawickiej wynika, \u017ce w roku 1789 Pomocno liczy\u0142o 93 mieszka\u0144c\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce znaczenie Pomocna w okresie XIV do XVII wieku by\u0142o niewielkie ze wzgl\u0119du na ma\u0142\u0105 liczb\u0119 ludno\u015bci dziesi\u0105tkowan\u0105 cz\u0119sto przez r\u00f3\u017cne kl\u0119ski. Wspomina o tym ks. Zdzis\u0142aw Zakrzewski w swojej pracy o naszych ziemiach, gdzie pisze m.in. ,,w roku 1710 szerzy\u0142o si\u0119 strasznie morowe powietrze, kt\u00f3re wiele ofiar poch\u0142on\u0119\u0142o\u201d. W innym miejscu pisze tak : ,, w roku 1737 panowa\u0142 g\u0142\u00f3d i zaraza na prawie ca\u0142ej naszej ziemi\u201d. G\u0142\u00f3d ten panowa\u0142 z powodu niep\u0142odno\u015bci ziemi, kt\u00f3ra nie wyda\u0142a zwyk\u0142ych plon\u00f3w dla czasu zimowego i nader obfitej wilgotno\u015bci i wody, kt\u00f3ra zala\u0142a zupe\u0142nie miasto Pozna\u0144, Wroc\u0142aw i Gda\u0144sk, kt\u00f3rym to miastom a tak\u017ce i ca\u0142ym wiejskim okolicom zada\u0142a wiele, wiele nieoczekiwanych szk\u00f3d\u2026\u201d Pomimo obwa\u0142owania w okresie mi\u0119dzywojennym, rzeka Orla nadal stanowi zagro\u017cenie powodziowe dla Pomocna, a dalej Zaorla, S\u00f3w, Sworowa, Kubeczek. Do najgro\u017aniejszych nale\u017ca\u0142y powodzie w roku 1923, dwukrotnie w roku 1926, w roku 1927, a w roku 1930 woda podmy\u0142a most na drodze Pomocno- Zaorle. Bardzo gro\u017an\u0105 pow\u00f3d\u017a odnotowano w marcu 1940 roku. Wiele szk\u00f3d wyrz\u0105dzi\u0142a pow\u00f3d\u017a w 1948 roku i 1951 roku. Kolejna ,,straszna pow\u00f3d\u017a\u201d dotkn\u0119\u0142a dolin\u0119 Orli w styczniu 1953 roku. Z pomoc\u0105 przyszli saperzy, kt\u00f3rzy na pontonach ratowali ludzi i dorobek ca\u0142ego \u017cycia. Gro\u017ana pow\u00f3d\u017a dotkn\u0119\u0142a dolin\u0119 Orli w 1981 roku. Wiele szk\u00f3d w uprawach wyrz\u0105dzi\u0142a pow\u00f3d\u017a w okresie \u017cniw w 1985 roku. Ostatnia pow\u00f3d\u017a mia\u0142a miejsce naprze \u0142omie stycznia-lutego 2000 roku. Wielk\u0105 nadziej\u0105 na ochron\u0119 doliny Orli przed powodziami, a tak\u017ce skutkami suszy w okresach letnich, jest prowadzona obecnie regulacja rzeki i jej dop\u0142yw\u00f3w oraz rozpoczynana budowa zbiornika retencyjnego ,,Pakos\u0142aw\u201d. Na pocz\u0105tku XIX wieku Pomocno nale\u017ca\u0142o do tzw. ,,Klucza osieckiego\u201d, jego w\u0142a\u015bcicielem by\u0142 W.Bronikowski. W roku 1826 proponowa\u0142 on dzier\u017caw\u0119 d\u00f3br osieckich \u2013 Osieka, Pomocna i Zaorla, chc\u0105c w ten spos\u00f3b pozby\u0107 si\u0119 swych posiad\u0142o\u015bci. W roku 1853 dokonano uw\u0142aszczenia ch\u0142op\u00f3w ze wsi Pomocno, nadaj\u0105c ziemie i obni\u017caj\u0105c pa\u0144szczyzn\u0119 wzgl\u0119dem dworu. Przeprowadzony w 1921 roku pierwszy polski spis rolny wykaza\u0142 \u017ce maj\u0105tek ziemski Osiek, kt\u00f3ry obejmowa\u0142 Pomocno liczy\u0142 ponad 500 hektar\u00f3w i nale\u017ca\u0142 do \u015bredniej wielko\u015bci maj\u0105tk\u00f3w w powiecie rawickim. W\u0142a\u015bcicielem maj\u0105tku by\u0142 hr. Adam Grudzi\u0144ski. W ma\u0142ych gospodarstwach ch\u0142opskich da\u0142 si\u0119 odczu\u0107 dotkliwy nadmiar r\u0105k do pracy. Mieszka\u0144cy Pomocna zatrudniali si\u0119 w maj\u0105tku w Osieku, udawali si\u0119 za granic\u0119, kobiety szuka\u0142y pracy w maj\u0105tku ogrodniczym i przetw\u00f3rni w Pudliszkach. Tak oto warunki \u017cycia na wsi w XIX wieku \u2013 w Pomocnie, Zaorlu, Osieku opisa\u0142 Jan Kapa\u0142a w ,,Genealogii Rodu Kapa\u0142\u00f3w z Zaorla i Skrzypczak\u00f3w z Osieka\u201d, ,,Ziemia uprawna \u2026 jest niskiej bonitacji, dominuje 5 i 6 klasa \u2013 gleba \u017cytnio \u2013 ziemniaczana. Wymaga intensywnego nawo\u017cenia, g\u0142\u00f3wnie nawozami organicznymi i nawozami zielonymi (motylkowymi). Nawoz\u00f3w mineralnych nie stosowano. Uprawa roli jest prymitywna, wykonywana ko\u0144mi poci\u0105gowymi, przy zastosowaniu pojedynczego p\u0142uga i brony. Siania zb\u00f3\u017c, dokonuje si\u0119 r\u0119cznie z miski zawieszonej na szyi siewcy. Koszenie zb\u00f3\u017c i traw odbywa\u0142o si\u0119 wy\u0142\u0105cznie przy u\u017cyciu kosy na pokos. Zbo\u017ce ju\u017c skoszone wi\u0105zano w snopki i ustawiano w mendle, a po kilku dniach przewo\u017cono do stodo\u0142y lub do stogu. M\u0142\u00f3cenie zb\u00f3\u017c odbywa\u0142o si\u0119 g\u0142\u00f3wnie zim\u0105. W XIX wieku dominowa\u0142y cepy, od pocz\u0105tku XX wieku pojawiaj\u0105 si\u0119 proste m\u0142ocarnie nap\u0119dzane ko\u0144mi przy pomocy kieratu. Podobnie by\u0142o z oczyszczaniem zb\u00f3\u017c z plew w XIX wieku, r\u0119cznie przy u\u017cyciu sita. W pocz\u0105tkach XX wieku pojawi\u0105 si\u0119 wialne nap\u0119dzane r\u0119cznie. Mielenie zbo\u017ca odbywa si \u0119 w m\u0142ynach wodnych i wiatrakach. W pocz\u0105tku XX wieku pojawiaj\u0105 si\u0119 ju\u017c m\u0142yny gospodarcze parowe, us\u0142ugowe. Taki m\u0142yn uruchomiono w 1905 roku w Pakos\u0142awiu. Za\u0142o\u017cy\u0142 go Piotr Baumeller. By\u0142 to ogromny post\u0119p w przetw\u00f3rstwie zb\u00f3\u017c i ogromna ulga dla mieszka\u0144c\u00f3w wsi. Wypiek chleba i ciasta odbywa si\u0119 wy\u0142\u0105cznie w domu w specjalnym piecu chlebowym. Wypiek chleba dokonuje si\u0119 jeden raz na 7 \u2013 10 dni. Dojenie kr\u00f3w, na bardzo d\u0142ugie lata, pozostaje tylko r\u0119czne, mechaniczne stosowane jest dopiero w II po\u0142owie XX wieku. Przetwarzanie mleka na \u015bmietan\u0119 i twar\u00f3g, odbywa si\u0119 w warunkach domowych, r\u00f3wnie\u017c r\u0119cznie i prymitywnie. \u015amietan\u0119 zbiera si\u0119 z powierzchni odstanego mleka codziennie, zakwasza i wyrabia mas\u0142o r\u0119cznie w gi\u017cynach, p\u00f3\u017aniej przy pomocy masielnic nap\u0119dzanych r\u0119cznie. W latach mi\u0119dzywojennych coraz powszechniej stosuje si\u0119 wir\u00f3wki do mleka, do odwirowania \u015bmietany. Zaopatrzenie w mi\u0119so odbywa si\u0119 w drodze uboju, w\u0142asnego \u017cywca wieprzowego i drobiu. Mi\u0119so wieprzowe konserwuje si\u0119 g\u0142ownie metod\u0105 peklowania na sucho i w\u0119dzeniem. Zamra\u017cania mi\u0119sa i \u017cywno\u015bci nie stosowano bo nie by\u0142o zamra\u017calek i pr\u0105du. Uboju dokonywano w zimie, wczesn\u0105 wiosn\u0105 i p\u00f3\u017an\u0105 jesieni\u0105. Eliminowano ub\u00f3j w lecie z uwagi na wysok\u0105 temperatur\u0119. Warzywa na zim\u0119 kopcowano, a niekt\u00f3re z nich kiszono, jak np. og\u00f3rki i kapust\u0119. Owoce u\u017cywano przede wszystkim jako \u015bwie\u017ce. Na por\u0119 zimow\u0105 suszono jedynie \u015bliwki i gruszki w piecu chlebowym lub marynowano w occie. Kompot\u00f3w nie znano. Warunki bytowe by\u0142y bardzo skromne \u2013 ubogie. Mi\u0119so na sto\u0142ach podawano wy\u0142\u0105cznie w niedziele i \u015bwi\u0119ta. Na \u015bniadanie spo\u017cywano g\u0142\u00f3wnie ziemniaki w mundurkach lub chleb ze smalcem. Mas\u0142o przeznaczono g\u0142\u00f3wnie na sprzeda\u017c. Na obiad podawano najcz\u0119\u015bciej zupy, ziemniaki z jajkami lub kluski ( dania proste) \u2026 w ca\u0142ej okolicy i Wielkopolsce, kultywowano zazwyczaj podawanie w niedziel\u0119 i \u015bwi\u0119ta na obiad pyzy (kluski na parze) z kapust\u0105 i sosem z odrobin\u0105 kurczaka lub innego mi\u0119sa. Mleko spo\u017cywano w du\u017cych ilo\u015bciach i w r\u00f3\u017cnych postaciach, surowe, gotowane i zsiad\u0142e. Najobfitsze i najwarto\u015bciowsze posi\u0142ki otrzymywa\u0142a zawsze g\u0142owa rodziny, gdy\u017c byt ca\u0142ej rodziny zale\u017ca\u0142 od niej, st\u0105d szczeg\u00f3lna dba\u0142o\u015b\u0107 o ni\u0105. Ubierano si\u0119 bardzo skromnie, bo warunki materialne rodziny na to nie pozwala\u0142y. Oszcz\u0119dzano na wszystkim. W lecie wszyscy chodzili boso, nawet do ko\u015bcio\u0142a parafialnego do Dubina, oddalonego o oko\u0142o 10 km, a buty zak\u0142adano dopiero przed wej\u015bciem do ko\u015bcio\u0142a. By\u0142a to praktyka powszechna. Warunki mieszkaniowe by\u0142y bardzo skromne. Dominowa\u0142a praktyka jeden pok\u00f3j dla jednej rodziny. Domy budowano najcz\u0119\u015bciej z drewna i gliny, bez podpiwniczenia, a dach kryto strzech\u0105. Najcz\u0119\u015bciej by\u0142y to du\u017ce izby , a jedna z nich po\u0142\u0105czona z kuchni\u0105 kt\u00f3ra ogrzewana by\u0142a piecem kaflowym w zimie. Piec by\u0142 dwufunkcyjny, do gotowania posi\u0142k\u00f3w dla rodziny i karmy dla zwierz\u0105t i do ogrzewania izby. W lecie gotowano na piecu zwanym angielk\u0105 (niekaflowy), aby nie ogrzewa\u0107 izby. Drug\u0105 izb\u0119 i ewentualnie dalsze nie ogrzewano, wyj\u0105tek stanowi\u0142a okoliczno\u015b\u0107 rodzinna lub wa\u017cne \u015bwi\u0119ta np. Bo\u017ce Narodzenie. Spano po 2 a nawet 3 osoby w jednym \u0142\u00f3\u017cku. \u0141\u00f3\u017cko wyk\u0142adano \u015bwie\u017c\u0105 d\u0142ug\u0105 s\u0142om\u0105 \u017cytni\u0105. Nie by\u0142o materacy. Mieszkania meblowano r\u00f3wnie\u017c bardzo skromie, pod\u0142ug nie przykrywano dywanami ani chodnikami. Pod\u0142ogi wykonane by\u0142y z desek bez lakierowania i dodatkowych zabieg\u00f3w uszlachetniaj\u0105cych. Mieszkania o\u015bwietlano przez d\u0142ugie lata lamp\u0105 naftow\u0105, p\u00f3\u017aniej karbidow\u0105. W obej\u015bciu u\u017cywano wy\u0142\u0105cznie latark\u0119 naftow\u0105. Wod\u0119 na potrzeby domowe i hodowlane u\u017cywano wy\u0142\u0105cznie studzienn\u0105, a do prania cz\u0119sto wod\u0119 deszczow\u0105 gromadzon\u0105 podczas opad\u00f3w deszczu lub w zimie ze \u015bniegu. Do prania u\u017cywano tzw. tark\u0119, kt\u00f3ra bardzo d\u0142ugo kr\u00f3lowa\u0142a w domach. Z braku pr\u0105du o racjonalizacji prac domowych nie by\u0142o mowy. Nie dociera\u0142a tu i w najbli\u017cszej okolicy komunikacja autobusowa i kolejowa. Komunikacje autobusow\u0105 uruchomiono dopiero w 1938 roku na odcinku Rawicz \u2013 Dubin \u2013 Jutrosin. Komunikacj\u0119 kolejow\u0105 z Pakos\u0142awia do Miejskiej G\u00f3rki uruchomiono w 1900 roku. Przewozy osobowe na tym odcinku uruchomiono dopiero po II wojnie \u015bwiatowej. St\u0105d mieszka\u0144cy okolicznych wsi chodzili g\u0142\u00f3wnie pieszo, dalej je\u017adzili w\u0142asnymi wozami konnymi lub bryczkami. Rower nie by\u0142 jeszcze powszechnym w u\u017cyciu, sta\u0142 si\u0119 nim znacznie p\u00f3\u017aniej ,, -opisuje Jan Kapa\u0142a\u201d. W Pomocnie i Zaorlu pojawili si\u0119 pierwsi na terenie Ziemi Rawickiej hodowcy go\u0142\u0119bi pocztowych. Byli to przewa\u017cnie le\u015bnicy, m.in. Przybysz z Pomocna posiada\u0142 18 go\u0142\u0119bi. Pomocno razem z pozosta\u0142ymi miejscowo\u015bciami ,,Klucza osieckiego\u201d od wiek\u00f3w przynale\u017cy do parafii Dubi\u0144skiej, ludno\u015b\u0107 doje\u017cd\u017ca do ko\u015bcio\u0142a w Dubinie lub podczas pogrzebu do du\u017co starszego ko\u015bcio\u0142a w Borku, gdzie znajduje si\u0119 cmentarz parafialny. S\u0142ynne na okolice s\u0105 te\u017c odpusty Przemienienia Pa\u0144skiego w miesi\u0105cu sierpniu w ko\u015bciele w Borku. W dniu 14 grudnia 1975 roku mieszka\u0144cy Pomocna uroczy\u015bcie obchodzili jubileusz 600-lecia istnienia swojej osady. Ludno\u015b\u0107 Ziemi Rawickiej odegra\u0142a powa\u017cn\u0105 rol\u0119 w wyzwoleniu spod jarzma pruskiego, uczestnicz\u0105c czynnie w Powstaniu Wielkopolskim. Na naszych terenach powstanie wybuch\u0142o 5 stycznia 1919 roku i trwa\u0142o oko\u0142o 50 dni. Ksi\u0105dz Zakrzewski wspomina ,,Tego dnia wieczorem zbiegli si\u0119 powsta\u0144cy z ca\u0142ego powiatu do Golejewka, gdzie rozdano bro\u0144 przywo\u017con\u0105 z Poznania w ilo\u015bci 500 karabin\u00f3w\u201d. W\u015br\u00f3d powsta\u0144c\u00f3w wielkopolskich nie zabrak\u0142o mieszka\u0144c\u00f3w Pomocna, jednym z nich by\u0142 m\u00f3j dziadek \u2013 Jan Skiba. Od blisko 110 lat w Pomocnie istnia\u0142a szko\u0142a podstawowa, budow\u0119 budynku szkolnego w tej miejscowo\u015bci zako\u0144czono w roku 1886. Do nowej szko\u0142y w roku 1897 ucz\u0119szcza\u0142o 171 dzieci z Pomocna , Zaorla i Osieka. W pierwszych latach istnienia szko\u0142y du\u017ce zas\u0142ugi na polu szerzenia o\u015bwiaty w Pomocnie wnie\u015bli tacy nauczyciele jak: L. Piotrowski, L. Strzy\u017cewski, Wabi\u0144ski. W latach 1905-1906 m\u0142odzie\u017c szkolna ze szko\u0142y w Pomocnie, podobnie jak w s\u0105siednich miejscowo\u015bciach , czynnie w\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 do bojkotowania j\u0119zyka niemieckiego w szkole. Strajk m\u0142odzie\u017cy szkolnej trwa\u0142 do czerwca 1907 roku, na m\u0142odzie\u017c i rodzic\u00f3w nak\u0142adano dotkliwe kary. Po zako\u0144czeniu I wojny \u015bwiatowej i wyzwoleniu naszych ziem spod zaboru pruskiego zacz\u0119to uczy\u0107 w Pomocnie w j\u0119zyku polskim od maja 1919 roku. W pierwszych powojennych latach dwu nauczycieli uczy\u0142o po 200 dzieci. Szerzej znane s\u0105 klasy szko\u0142y w Pomocnie po II wojnie \u015bwiatowej. Od kwietnia 1945 roku by\u0142a to szko\u0142a 3-klasowa, jej pierwszym kierownikiem by\u0142 Piotr Rezner. Status szko\u0142y, najpierw 7- klasowej, a p\u00f3\u017aniej 8 \u2013 klasowej Pomocno uzyska\u0142o od wrze\u015bnia 1948 roku. Jej kierownikiem kolejno byli: J\u00f3zef Ma\u0144kowski ( 1.06.1945 r. \u2013 31.07.1947 r.), Leopold Nowi\u0144ski ( 1.08.1947 r. \u2013 31.08.1963 r.), Jan Kowalczyk (1.09.1963 r. \u2013 31.08.1976 r. ). Po likwidacji gminy Pakos\u0142aw (1976-1982) szko\u0142a w Pomocnie najpierw by\u0142a 3 \u2013 klasow\u0105 fili\u0105 szko\u0142y w Pakos\u0142awiu , a w latach 1981 \u2013 1984 nie istnia\u0142a. Przywr\u00f3cenie szko\u0142y w Pomocnie nast\u0105pi\u0142o od 1 wrze\u015bnia 1984 roku, jako szko\u0142y 5 \u2013 klasowej, jej dyrektork\u0105 by\u0142a Barbara Kapa\u0142a ( 1.09.1984-31.08.1984) , nast\u0119pnie Urszula Radajewska (1.09.1986-31.08.1999 r.) . Z powodu coraz mniejszej liczby dzieci z dniem 31.08.1999 r. zamkni\u0119to szko\u0142\u0119 filialn\u0105 w Pomocnie, a uczni\u00f3w klas przeniesiono do 8 \u2013 klasowej Szko\u0142y Podstawowej w Sowach. W Pomocnie istotne zmiany dokona\u0142y si\u0119 w okresie powojennym. Mimo s\u0142abych gleb dokuczliwych powodzi miejscowo\u015b\u0107 sta\u0142a si\u0119 zamo\u017cniejsza, przebudowano domy i obiekty gospodarcze, zacz\u0119\u0142y znika\u0107 zabudowania drewniane, lepianki i strzechy. W roku 1957 oddano do u\u017cytku pobudowan\u0105 wsp\u00f3lnie z Zaorlem ,,star\u0105 remiz\u0119 \u201e OSP. W roku 1960 Pomocno zosta\u0142o zelektryfikowane, w roku 1961 oddano do u\u017cytku ,,Dom Nauczyciela\u201d przy szkole podstawowej, w roku 1970 przekazano mieszka\u0144com wybudowan\u0105 czynem spo\u0142ecznym \u015bwietlice wiejsk\u0105 z remiz\u0105 OSP. Drog\u0119 asfaltow\u0105 od skrzy\u017cowania z drog\u0105 powiatow\u0105 Pakos\u0142aw \u2013 Dubin do Pomocna, Zaorla i S\u00f3w pobudowano w latach 1976-1977. W roku 1988 wymieniono na now\u0105 sie\u0107 energetyczn\u0105, zmodernizowano o\u015bwietlenie uliczne , a w 2002 roku o\u015bwietlenie uliczne przebudowano na nowoczesne energooszcz\u0119dne. W roku 1992-1993 miejscowo\u015b\u0107 zwodoci\u0105gowano, w roku 1996 stelefonizowano, a w roku 1998 doprowadzono do Pomocna gaz ziemny. W Pomocnie zmienia si\u0119 liczba zagr\u00f3d i mieszka\u0144c\u00f3w. Dla por\u00f3wnania \u2013 w roku 1789 r.Pomocno liczy\u0142o 93 mieszka\u0144c\u00f3w, w roku 1900- 151 mieszka\u0144c\u00f3w, w roku 1975 \u2013 225 mieszka\u0144c\u00f3w, w roku 1993-161 mieszka\u0144c\u00f3w w tym 75 kobiet i 86 m\u0119\u017cczyzn, obecnie w Pomocnie mieszka 172 osoby. W roku 1900 Pomocno liczy\u0142o 36 zagr\u00f3d, w roku 1975-41 zagr\u00f3d, w roku 1993 \u2013 37 zagr\u00f3d, obecnie r\u00f3wnie\u017c 37. Z Pomocna kilku mieszka\u0144c\u00f3w poleg\u0142o lub pomordowanych zosta\u0142o w czasie II wojny \u015bwiatowej. Byli to : Roman Be\u0142uniak, Franciszek Chudzichowski, Stanis\u0142aw Kowalski, J\u00f3zef Spycha\u0142a, a J\u00f3zef Chudy \u2013 szeregowy, przebywa\u0142 w obozie jenieckim w Sobiborze, zgin\u0105\u0142 6 stycznia 1941 roku w\u015br\u00f3d tysi\u0119cy ofiar ,,Katy\u0144skich\u201d. Mieszkaniec Pomocna \u2013 Antoni Basi\u0144ski w latach 1950-1952 by\u0142 przewodnicz\u0105cym Gromadzkiej Rady Narodowej w Pakos\u0142awiu.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-8f761849 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">So\u0142tys:<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Lidia Przybylska<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Rada so\u0142ecka:<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Wies\u0142aw Krzy\u017cosiak<\/li>\n\n\n\n<li>Afrodyta Sipurzy\u0144ska<\/li>\n\n\n\n<li>Leszek J\u00f3rdeczka<\/li>\n\n\n\n<li>Zbigniew Wojtyczka<\/li>\n\n\n\n<li>Daria Turba\u0144ska<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Liczba mieszka\u0144c\u00f3w:<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>153 os\u00f3b &#8211; stan na dzie\u0144 31.12.2014<\/li>\n\n\n\n<li>152 osoby &#8211; stan na dzie\u0144 31.12.2015<\/li>\n\n\n\n<li>148 os\u00f3b &#8211; stan na dzie\u0144 31.12.2016<\/li>\n\n\n\n<li>145 os\u00f3b &#8211; stan na dzie\u0144 31.12.2017<\/li>\n\n\n\n<li>140 os\u00f3b &#8211; stan na dzie\u0144 31.12.2018<\/li>\n\n\n\n<li>134 osoby &#8211; stan na dzie\u0144 31.12.2019<\/li>\n\n\n\n<li>140 osoby &#8211; stan na dzie\u0144 31.12.2020<\/li>\n\n\n\n<li>143 osoby &#8211; stan na dzie\u0144 31.12.2021<\/li>\n\n\n\n<li>146 osoby &#8211; stan na dzie\u0144 31.12.2022<\/li>\n\n\n\n<li>146 osoby &#8211; stan na dzie\u0144 31.12.2023<\/li>\n\n\n\n<li>150 os\u00f3b &#8211; stan na dzie\u0144 31.12.2024&nbsp;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div data-wp-interactive=\"core\/file\" class=\"wp-block-file\"><object data-wp-bind--hidden=\"!state.hasPdfPreview\" hidden class=\"wp-block-file__embed\" data=\"https:\/\/zajczewski.pl\/pakoslaw\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Pomocno-statut.pdf\" type=\"application\/pdf\" style=\"width:100%;height:600px\" aria-label=\"Osadzone z Pomocno statut.\"><\/object><a id=\"wp-block-file--media-37fc32e8-7ccd-4190-8032-2019f08ee155\" href=\"https:\/\/zajczewski.pl\/pakoslaw\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Pomocno-statut.pdf\">Pomocno statut<\/a><a href=\"https:\/\/zajczewski.pl\/pakoslaw\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Pomocno-statut.pdf\" class=\"wp-block-file__button wp-element-button\" download aria-describedby=\"wp-block-file--media-37fc32e8-7ccd-4190-8032-2019f08ee155\">Pobierz<\/a><\/div>\n\n\n\n<div data-wp-interactive=\"core\/file\" class=\"wp-block-file\"><object data-wp-bind--hidden=\"!state.hasPdfPreview\" hidden class=\"wp-block-file__embed\" data=\"https:\/\/zajczewski.pl\/pakoslaw\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Pomocno-zmiana-statutu-z-30.06.2022.pdf\" type=\"application\/pdf\" style=\"width:100%;height:600px\" aria-label=\"Osadzone z Pomocno zmiana statutu z 30.06.2022.\"><\/object><a id=\"wp-block-file--media-47003d34-9205-490a-8a64-e527de6c0bd4\" href=\"https:\/\/zajczewski.pl\/pakoslaw\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Pomocno-zmiana-statutu-z-30.06.2022.pdf\">Pomocno zmiana statutu z 30.06.2022<\/a><a href=\"https:\/\/zajczewski.pl\/pakoslaw\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Pomocno-zmiana-statutu-z-30.06.2022.pdf\" class=\"wp-block-file__button wp-element-button\" download aria-describedby=\"wp-block-file--media-47003d34-9205-490a-8a64-e527de6c0bd4\">Pobierz<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Historia: Pierwsza wiadomo\u015b\u0107 pisana o wsi Pomocno pochodzi z roku 1375. Osada ta nale\u017ca\u0142a do rycerza o imieniu Tomasz, wzmianka m\u00f3wi ,,Tomasz z Pomocna\u201d. Wcze\u015bniejsze informacje pisane podaj\u0105 istnienie Osieka &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"template-fullwidth.php","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-8033","page","type-page","status-publish","hentry"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zajczewski.pl\/pakoslaw\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/8033","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zajczewski.pl\/pakoslaw\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/zajczewski.pl\/pakoslaw\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zajczewski.pl\/pakoslaw\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zajczewski.pl\/pakoslaw\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8033"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/zajczewski.pl\/pakoslaw\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/8033\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8048,"href":"https:\/\/zajczewski.pl\/pakoslaw\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/8033\/revisions\/8048"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zajczewski.pl\/pakoslaw\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8033"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}