Znaleziska archeologiczne odkopane na wzniesieniach wzd\u0142u\u017c starej i w\u0142a\u015bciwej Orli \u015bwiadcz\u0105 o bardzo dawnym osadnictwie nad rzek\u0105, ocenianym na okres sprzed 8000-2500 lat przed nasz\u0105 er\u0105. O osadnictwie na terenach dzisiejszego Osieka \u015bwiadcz\u0105 wykopaliska, wg archeolog\u00f3w potwierdzaj\u0105ce osadnictwo ludno\u015bci z drugiego okresu neolitu, ludno\u015bci nazywanej kultur\u0105 puchar\u00f3w lejkowatych, ludno\u015bci my\u015bliwsko \u2013rybacko -zbierackiej. Mi\u0119dzy innymi w Osieku odkryto \u015blady cmentarzyska z epoki br\u0105zu, odkopano tzw.piecyki w postaci miseczek na pustej n\u00f3\u017cce zaopatrzone w kilka otwor\u00f3w.
Pierwsze wiadomo\u015bci historyczne o \u015bredniowiecznym Osieku pochodz\u0105 z II po\u0142owy XIII wieku. W dokumentach pisanych z 1290 roku w\u015br\u00f3d posiad\u0142o\u015bci Stefana Awda\u0144ca, Kasztelana Krobskiego znajdowa\u0142 si\u0119 Osiek, wchodz\u0105cy w sk\u0142ad ziemi czestramsko \u2013 dubi\u0144skiej. By\u0107 mo\u017ce Osiek jest osad\u0105 starsz\u0105, gdy\u017c wymienian\u0105 w dokumentach ju\u017c od 1284 roku obok najstarszego miasta ziemi rawickiej Dubina (akt erekcyjny z 28 listopada 1284 r.) w dokumentach o lokacji wsi na prawach zachodnioeuropejskich.
Osiek od pocz\u0105tku wchodzi\u0142 w sk\u0142ad latyfundium feudanego roku Awda\u0144c\u00f3w, ga\u0142\u0119zi ,,dupi\u0144skiej\u201d. Posiadali oni na po\u0142udniowym pograniczu Wielkopolski mi\u0119dzy Krobi\u0105, a p\u00f3\u017aniejszym Rawiczem i Jutrosinem do\u015b\u0107 zwarty kompleks maj\u0105tkowy. Nale\u017ca\u0142y do niego, istniej\u0105ce ju\u017c w tamtych czasach poza Osiekiem \u2013osady Pakos\u0142aw, Chojno i Sowy.
Posiad\u0142o\u015bci pot\u0119\u017cnego rodu Awda\u0144c\u00f3w rozci\u0105ga\u0142y si\u0119 a\u017c poza Krzwi\u0144, a rzecz ciekawa pod Pakos\u0142awiem jeszcze w XVII wieku by\u0142 kupiec graniczny zwany ,,Habdank\u201d, wyra\u017any \u015blad po\u0142udniowej granicy dawnego latyfundium.
Dubin by\u0142 starodawn\u0105 siedzib\u0105 jednej z ga\u0142\u0119zi rodu Awda\u0144c\u00f3w , od 1267 roku tak\u017ce grodem kasztela\u0144skim, obok innego grodu \u2013 Czestram (dzisiaj Golejewko).
Dubin miastem sta\u0142 si\u0119 za moc\u0105 przywileju z 1284 roku. W zwi\u0105zku z lokalizacj\u0105 miasta za\u0142o\u017cono w Dubinie w 1285 roku ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny Wniebowzi\u0119cia NMP i \u015bw. Miko\u0142aja. Do parafii nale\u017ca\u0142y opr\u00f3cz Dubina wsie \u015al\u0105skowo i Domaradzice oraz Osiek. Przynale\u017cno\u015b\u0107 ta trwa nieprzerwanie do dzisiaj.
Nieznane s\u0105 losy Osieka w XIV i XV wieku. W archiwum grodzkim w Poznaniu odnotowano wiadomo\u015b\u0107, \u017ce w roku 1540 cz\u0119\u015b\u0107 Dubina i wie\u015b Osieczek (Osiek-? ) nale\u017ca\u0142y do Piotra Zakrzewskiego.
Z pisanych \u017ar\u00f3de\u0142 wiemy, \u017ce w XVI wieku w Osieku za\u0142o\u017cono folwark i gospodarstwo dworskie. Osiecki folwark osi\u0105gn\u0105\u0142 ,,wyj\u0105tkowo wysokie zbiory w drugiej po\u0142owie XVII wieku, \u2026 kiedy ,,to m.in. w 1664 roku wynosi\u0142y one 6000 k\u00f3p wszystkich zb\u00f3\u017c\u201d . W XVII wieku w Osieku istnia\u0142 browar, w kt\u00f3rym surowiec do produkcji piwa mielony by\u0142 za pomoc\u0105 m\u0142ynka konnego kierowanego, zwanego ,,s\u0142odowcem\u201d. Wcze\u015bniej w Osieku istnia\u0142 m\u0142yn wodny o jednym kole, w 1580 roku za\u0142o\u017cono kolejny o dwu ko\u0142ach. W Osieku pracowa\u0142a te\u017c cegielnia, odnotowana w dokumentacjach od 1834 roku.
Bli\u017cej znane s\u0105 dzieje Osieka od XVIII wieku, kiedy to w\u0142a\u015bcicielem d\u00f3br osieckich sta\u0142 si\u0119 r\u00f3d Grudzi\u0144skich, dla nich w 1793 roku zbudowano dw\u00f3r. Nast\u0119pnie w\u015br\u00f3d nazwisk w\u0142a\u015bcicieli Osieka wyst\u0119puje W. Bronikowski, kt\u00f3ry proponowa\u0142 dzier\u017caw\u0119 d\u00f3br osieckich, tj. Osieka, Pomocna i Zaorla. Zaorle przesz\u0142o z d\u00f3br pakos\u0142awskich do ,,klucza osieckiego\u201d na pocz\u0105tku XIX wieku, nast\u0119pnie E.Szo\u0142drski \/1853r.\/ i pod koniec XIX wieku ponownie r\u00f3d Grudzi\u0144skich. W 3 \u0107w. XIX wieku na starych fundamentach dworu zbudowano pa\u0142ac dla Emila i Melii z Grudzi\u0144skich Szo\u0142drskich. Pa\u0142ac neorenesansowy, marmurowy, otynkowany, pi\u0119trowy, zwr\u00f3cony fasad\u0105 na p\u00f3\u0142nocy wsch\u00f3d. Pod \u015brodkow\u0105 \u0142aw\u0105 pa\u0142acu piwnice sklepione kolebkowo na granicach, zapewne pozosta\u0142o\u015b\u0107 dworu z 1793 r. Na osi od frontu zrealizowany dwukondygnacyjny portyk, na pi\u0119trze z kolumnami jo\u0144skimi d\u017awigaj\u0105cymi fryz oraz tr\u00f3jk\u0105tny fronton. W fasadzie ogrodowej ganek z czterema kolumnami wspieraj\u0105cymi balkon na pi\u0119trze. W naro\u017cu fasady frontowej sze\u015bcioboczna baszta r\u00f3wnej wysoko\u015bci z korpusem. Uk\u0142ad wn\u0119trz dwutraktowy. Okna prostok\u0105tne z nadokiennikami, na Pietrze w portyku i baszcie okna zamkni\u0119te p\u00f3\u0142koliste. Dach niski , kryty pap\u0105 \u2013 tak opisano pa\u0142ac w ,,Katalogu zabytk\u00f3w sztuki w Polsce\u2019\u2019.
Pa\u0142ac po\u0142o\u017cony w du\u017cym parku o za\u0142o\u017ceniu krajobrazowym z oko\u0142o po\u0142owy XIX wieku ze stawem i strumieniem oraz fosami, z partiami starych drzew: szpalerami lip i wiekowymi d\u0119bami, z tego 2 o obwodach ponad 440 cm i 500 cm, wpisanymi obecnie do rejestru zabytk\u00f3w przyrody. D\u0119by te wspomina Ks. Ludwik Bielerzewski z Dubina w ksi\u0105\u017cce ,,Ksi\u0105dz nie zostaje\u201d sam pisz\u0105c:,, Najmilsze wspomnienie pozostawi\u0142y dla mnie zabawy letnie, urz\u0105dzone w oddalonym o trzy kilometry Osiek, w parku hrabiego Grodzi\u0144skiego. Po paru godzinach zabawy i ta\u0144c\u00f3w na trawie pod roz\u0142o\u017cystym d\u0119bem, przy \u015bwietle lampion\u00f3w, wraca\u0142o si\u0119 do domu . Zm\u0119czenia prawie si\u0119 nie czu\u0142o, gdy\u017c do marszu gra\u0142a niestrudzona Dubi\u0144ska orkiestra\u201d.
Najwi\u0119kszy rozkwit ,,klucza osieckiego\u201d odnotowano za Zygmunta Grudzi\u0144skiego. Wtedy to po upadku hodowli owiec wskutek zamarcia miejscowego przemys\u0142u w\u0142\u00f3kienniczego, znaczenia nabra\u0142y w gospodarstwach dworskich obory z hodowla byd\u0142a oldenburskiego. Przedtem w Osieku utrzymywano najwi\u0119ksze stado merynos\u00f3w ( ponad 1200 sztuk owiec) , p\u00f3\u017aniej w hodowli byd\u0142a obroty w Osieku i Zaorlu odegra\u0142y przoduj\u0105ca rol\u0119.
Nowe dzieje Osieka mo\u017cna by\u0142o szczeg\u00f3\u0142owiej odtworzy\u0107 dzi\u0119ki ustnym wypowiedziom pozyskanym od p. Franciszka Samola zam. w Osieku i pisanej przez Stanis\u0142awa Samola (ojca Franciszka), dawnego so\u0142tysa Osieka – ,,Kroniki gospodarstw w Osieku\u201d przedstawiaj\u0105cej histori\u0119 tworzenia gospodarstw indywidualnych od drugiej po\u0142owy XVIII wieku. Z tych \u017ar\u00f3de\u0142 wiemy, ze nast\u0119pc\u0105 (\u2026) hrabiego Zygmunta Grudzi\u0144skiego by\u0142 Adam Grudzi\u0144ski, kawaler, wyby\u0142 w latach dwudziestych do Galicji. ,,Stary\u201d hrabia Grudzi\u0144ski planowa\u0142 przebudow\u0119 lasu wok\u00f3\u0142 gaj\u00f3wki, przylegaj\u0105cego do parku na las spacerowy z alejkami i okazami d\u0119b\u00f3w, planowa\u0142 te\u017c w lesie budow\u0119 ko\u015bcio\u0142a w miejscu sze\u015bciok\u0105tnej kapliczki przy kt\u00f3rej si\u0119 modli\u0142. Za czas\u00f3w ,,starego\u201d hrabiego zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 gospodarstwa przy tzw. ,,czarnej drodze\u201d \/kierunek Pomocno\/ z ,,wyposa\u017cenia\u201d przez hrabiego oraz gospodarstwa przy budynkach maj\u0105tkowych \/ obecnie W\u0142adys\u0142aw Wojtyczka\/. Zygmunt Grudzi\u0144ski pobudowa\u0142 na ma\u0142ych dzia\u0142kach domki dla pracownik\u00f3w maj\u0105tku tzw. ,,wycug\u201d. Budynki gospodarcze maj\u0105tku tworz\u0105ce ,,podw\u00f3rze\u201d usytuowane by\u0142y nast\u0119puj\u0105co: stodo\u0142y od drogi \/ od pracowni malarskiej Kukl\u00f3w (w kierunku gospodarstwa p.R.Ku\u017ani a\u017c do spichlerza, stodo\u0142y te uleg\u0142y spaleniu przed \u017cniwami w 1914 roku, za spichlerzem znajdowa\u0142y si\u0119 kolejne stodo\u0142y i obory oraz przy wje\u017adzie do Osieka zabudowania ,,starej Ku\u017ani\u201d obecnie gospodarstwa p.W. Jelinowskiej). Przy drodze w kierunku Gaj\u00f3wki znajdowa\u0142a si\u0119 stajnia \/ obecnie budynek administracyjno-socjalny DPS\/ , owczarnia zmieniona na obor\u0119 \/budynek SKR\/. Na wysoko\u015bci wyjazdu do pa\u0142acu usytuowanie by\u0142y koszary dla pracownik\u00f3w maj\u0105tku oraz budynek biurowy dla zarz\u0105dcy, borowego, kasjerki, ogrodnika. Parcelacja tej cz\u0119\u015bci maj\u0105tku nast\u0105pi\u0142a po 1946, na miejscu dawnego podw\u00f3rza powsta\u0142y indywidualne gospodarstwa rolne. Oddzielnym budynkiem by\u0142a gaj\u00f3wka w kt\u00f3rej zamieszkiwa\u0142 borowy Stajnetz, nast\u0119pnie borowi \u2013 Opaska, Zaj\u0105czek, Jasicki, D\u0105browicz.
Do maj\u0105tku nale\u017ca\u0142 folwark Zielony D\u0105b obejmuj\u0105cy tereny od Orli pod Dubinem przez Osiek, Pomocno do Zaorla. W sk\u0142ad zabudowa\u0144 folwarcznych Zielonego D\u0119bu wchodzi\u0142 dom mieszkalny, obora, stodo\u0142a, przy zabudowaniach urz\u0105dzono ogr\u00f3d.
Nast\u0119pcami Grudzi\u0144skich w okresie mi\u0119dzywojennym stali si\u0119 bracia Platerowie \u2013 Jan i Marek (kawaler, zmar\u0142 po 1946 r. w Poznaniu). Jan Plater o\u017ceni\u0142 si\u0119 z El\u017cbiet\u0105 (Francuzka), bardzo maj\u0119tna wdowa, przyby\u0142a do Osieka w maju 1931 roku i z tej okazji umieszczono w lesie g\u0142az z napisem w j\u0119zyku francuskim. W czasie wojny Jan Plater wyjecha\u0142 do Francji, gdzie zmar\u0142. Za czas\u00f3w braci Plater\u00f3w w pa\u0142acu w Osieku znajdowa\u0142a si\u0119 kapliczka z o\u0142tarzem, w kt\u00f3rej odbywa\u0142y si\u0119 nabo\u017ce\u0144stwa. Po spaleniu si\u0119 ko\u015bcio\u0142a w Dubinie, o\u0142tarz ten trafi\u0142 na salk\u0119 parafialn\u0105 do Dubina, obecnie prawdopodobnie znajduje si\u0119 w ko\u015bci\u00f3\u0142ku na Borku. Park wok\u00f3\u0142 pa\u0142acu nie by\u0142 ogrodzony, znajdowa\u0142y si\u0119 w nim r\u00f3\u017cne okazy drzew, du\u017co modrzewia, jeden platan. Z ty\u0142u za pa\u0142acem, ganki z orzechami laskowymi oraz wok\u00f3\u0142 stawu pi\u0119kne alejki spacerowe i trawniki. Doj\u015bcie do pa\u0142acu przez fos\u0119 spina\u0142y: kamienny most od frontu i p\u00f3\u0142okr\u0105g\u0142y most marmurowy od ty\u0142u. Obok parku od strony p\u00f3\u0142nocno-zachodniej urz\u0105dzono ogr\u00f3d z sadem owocowym i oran\u017ceri\u0105, najwi\u0119ksze straty w sadzie wyrz\u0105dzi\u0142 ,,wielki mr\u00f3z\u201d w styczniu 1929 roku. W pa\u0142acu w okresie okupacji zorganizowano zak\u0142ad krawiecki dla dziewcz\u0105t, po wojnie przez rok szko\u0142\u0119 rolnicz\u0105, nast\u0119pnie o\u015brodek kolonijny dla dzieci, a od 1974 roku w pa\u0142acu znajduje si\u0119 Dom Pomocy Spo\u0142ecznej dla m\u0119\u017cczyzn.<\/p>\n\n\n\n
Osiek pocz\u0105tkowo by\u0142 osad\u0105 ma\u0142\u0105 i rozrzucon\u0105. Jego rozw\u00f3j rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 od czasu wspomnianego ,,wyposa\u017cenia\u201d mieszka\u0144c\u00f3w przez hrabiego Zygmunta Grodzi\u0144skiego \u2013 w ten spos\u00f3b powsta\u0142y gospodarstwa przy tzw. ,,czarnej drodze\u201d w kierunku Pomocna, oraz na skutek parcelacji maj\u0105tku Osiek rozpocz\u0119tej w 1926 roku i kolejnej parcelacji po 1946 roku.
Najpierw, od 1926 roku zapocz\u0105tkowano parcelacj\u0119 ,,folwarku Zielony D\u0105b\u201d poprzez sprzeda\u017c budynk\u00f3w i grunt\u00f3w gospodarstwom ch\u0142opskim. Zabudowania na Zielonym D\u0119bie kupili J\u00f3zef i Jadwiga Ku\u017aniowie wraz z 8,23 ha grunt\u00f3w. Ponadto 11 innych gospodarzy z Osieka wykupi\u0142o pola i \u0142\u0105ki tego folwarku. Na mniejsz\u0105 skal\u0119 rozpocz\u0119to r\u00f3wnie\u017c w 1926 roku wyprzeda\u017c grunt\u00f3w z ,,maj\u0105tku Osiek\u201d wtedy to 3 gospodarzy kupi\u0142o ziemi\u0119 maj\u0105tkow\u0105, jednak G\u0142\u00f3wna parcelacja nast\u0105pi\u0142a w roku 1931, kiedy to grunty wykupi\u0142o 18 gospodarstw. Ch\u0142opskie gospodarstwa w Osieku powi\u0119kszano ju\u017c od 1925 roku poprzez wykupowanie parcelowanego ,,folwarku w Domaradzicach\u201d. W kronice wiejskiej czytamy, \u017ce 9 gospodarzy z Osieka w poszczeg\u00f3lnych latach kupi\u0142o z folwarku Domaradzice znaczne obszary ,,roli i bor\u00f3w\u201d.
Do II wojny \u015bwiatowej zabudowana zosta\u0142a prawa strona drogi Osiek w kierunku Domaradzic, po lewej stronie by\u0142y tylko 1-2 zabudowania. Dopiero, gdy w 1949 roku Marianna Rejek rozprzeda\u0142a swoje gospodarstwo na dzia\u0142ki rolne przyst\u0105piono do zabudowy lewej strony tej cz\u0119\u015bci Osieka.
Jeszcze nowszy jest Osiek pobudowany na terenach dawnego podw\u00f3rza maj\u0105tkowego, gdy\u017c powsta\u0142 po parcelacji w 1946 roku (gospodarstwa rolne od L.Jelinowskiego do W.Jelinowskiego i R.Ku\u017ani, ogrodnictwo prywatne Zygmunta Sierpowskiego zacz\u0119\u0142o powstawa\u0107 od 1956 roku, na terenie dawnej maj\u0105tkowej oran\u017cerii i ogrodu).
Najbardziej widoczne zmiany nast\u0105pi\u0142y w okresie powojennym. Mimo s\u0142abych gleb, dzi\u0119ki pracowito\u015bci i gospodarno\u015bci rolnik\u00f3w, miejscowo\u015b\u0107 sta\u0142a si\u0119 zamo\u017cniejsza, przebudowano ca\u0142e gospodarstwa, a Osiek wpisa\u0142 si\u0119 do pr\u0119\u017cnie rozwijaj\u0105cych si\u0119 so\u0142ectw w gminie.
Przez wiele lat Osiek pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 obs\u0142ugow\u0105 dla okolicznych miejscowo\u015bci poprzez zak\u0142ad us\u0142ug rolniczych, zorganizowany w obr\u0119bie starej obory maj\u0105tkowej, podleg\u0142y Sp\u00f3\u0142dzielni K\u00f3\u0142ek Rolniczych w Pakos\u0142awiu, kierowany poprzez Wac\u0142awa Jelinowskiego \u2013 mieszka\u0144ca Osieka.
Na sta\u0142e w Osieku ,,zadomowi\u0142\u201d si\u0119 Dom Pomocy Spo\u0142ecznej zlokalizowany na terenie zespo\u0142u pa\u0142acowo \u2013 parkowego jako o\u015brodek, dla niepe\u0142nosprawnych i chorych umys\u0142owo m\u0119\u017cczyzn. Jego obiekty s\u0105 stale modernizowane i rozbudowane, m.in. w latach 1988-1990 pobudowano, du\u017cy budynek socjalno \u2013 administracyjno \u2013 mieszkalny.
W listopadzie 1994 roku obchodzono jubileusz 20 \u2013 lecia pracy DPS-u .
O aktywno\u015bci spo\u0142ecznej mieszka\u0144c\u00f3w Osieka \u015bwiadczy coraz \u0142adniejszy wygl\u0105d wsi oraz wsp\u00f3lne podejmowane inwestycje. W roku 1960 miejscowo\u015b\u0107 zosta\u0142a zelektryfikowana, w 1975 roku oddano do u\u017cytku pobudowany od podstaw Dom Stra\u017caka (ceg\u0142\u0119 pozyskano z rozbi\u00f3rki obory maj\u0105tkowej). Dom Stra\u017caka zmodernizowano w latach 1988-1991 i rozbudowano w 1994-1995. Kolejne inwestycje to zako\u0144czona w 1990 roku budowa drogi asfaltowej i chodnik\u00f3w w kierunku Osiek \u2013 Domaradzice, rozprowadzanie wody wodoci\u0105gowej w 1992 roku oraz za\u0142o\u017cenie o\u015bwietlenia ulicznego na Zielonym D\u0119bie w roku 1994.
O urodzie Osieka \u015bwiadczy fakt, \u017ce malarz artysta \u015ap. Stanis\u0142aw Kukla pobudowa\u0142 tu pracowni\u0119 plastyczn\u0105, w kt\u00f3rej przez wiele lat malowa\u0142, a Osiek i okolice nazwa\u0142 ,,ukochan\u0105 pere\u0142k\u0105\u201d.
R\u00f3wnie\u017c my\u015bliwi z Ko\u0142a \u0141owieckiego ,,Drop\u201d pobudowali na skraju lasu w Osieku swoj\u0105 baz\u0119 – ,,stancj\u0119 my\u015bliwsk\u0105\u201d.
W Osieku zmienia si\u0119 liczba zagr\u00f3d i mieszka\u0144c\u00f3w. Dla por\u00f3wnania w roku 1510 Osiek liczy\u0142 114 mieszka\u0144c\u00f3w, w 1578r. 194 mieszka\u0144c\u00f3w, w 1673 r. -45 i w 1717 \u2013 41 \/ubytek ludno\u015bci po ,,potopie szwedzkim\u201d\/,w 1789 r. ju\u017c 252 mieszka\u0144c\u00f3w, a w 1975 roku 489 os\u00f3b. Obecnie Osiek zamieszkuj\u0105 472 osoby. W\u015br\u00f3d znanych postaci z Osieka wymieniany jest Jan Gryka \u2013 wieloletni prezes, tw\u00f3rca wysokiej pozycji gospodarczej Gminnej Sp\u00f3\u0142dzielni ,,SCH\u201d w Pakos\u0142awiu oraz Ludwik Jelinowski \u2013 d\u0142ugoletni Komendant Gminy Stra\u017cy Po\u017carnych w Gminie Miejska G\u00f3rka i Pakos\u0142aw. Do innych uznanych dzia\u0142aczy nale\u017cy Tadeusz Jarosz \u2013 piastuj\u0105cy przez 36 lat funkcj\u0119 so\u0142tysa, a tak\u017ce Zygmunt Sierpowski \u2013 dzia\u0142acz ludowy, d\u0142ugoletni prezes miejscowego ko\u0142a ludowc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Opr. Kazimierz Chudy<\/p>\n\n\n\n